Κοινοβουλευτικό έργο / Συζήτηση Επίκαιρης Ερώτησης – 25.05.2026
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Υπουργέ, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια εντυπωσιακή και διαρκής αύξηση του κύκλου εργασιών των μεγάλων εταιρειών συμβούλων και ελεγκτών στη χώρα μας με αιχμή τις λεγόμενες «Big 4».
Σύμφωνα με δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία την περίοδο 2019-2024 καταγράφεται ένας υπερδιπλασιασμός εσόδων και πολύ σημαντική αύξηση κερδοφορίας, με το μερίδιο αγοράς τους να υπερβαίνει πλέον το 80% του συνόλου των συμβουλευτικών υπηρεσιών προς τον δημόσιο τομέα. Τα ευρήματα από τον τύπο αλλά και από την έρευνα του Vouliwatch φανερώνουν όχι μόνο την αντίληψη της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας για τη διαχείριση της εξουσίας κατά τρόπο απαξιωτικό προς τη δημόσια διοίκηση και τους λειτουργούς της, αλλά και για τον τρόπο διαχείρισης του δημοσίου χρήματος με έναν τρόπο που τουλάχιστον θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει κανείς αδιαφανή και συγκεντρωτικό.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα πορίσματα αυτής της έρευνας, κύριε Υπουργέ, όχι μόνο αναδεικνύεται ότι η χρήση συμβουλευτικών υπηρεσιών στον δημόσιο τομέα πλέον συνιστά έναν διογκούμενο μηχανισμό που καλύπτει κρίσιμες λειτουργίες του, αλλά και η ολοένα και αυξανόμενη εμπλοκή ιδιωτικών εταιρειών στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία σε έναν τομέα που κατά κύριο λόγο βρίσκεται στον πυρήνα της δημόσιας εξουσίας.
Την ίδια περίοδο και ιδίως μετά την ενεργοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης, κύριε Παπαθανάση, καταγράφεται σημαντική αύξηση των δημοσίων συμβάσεων συμβουλευτικού χαρακτήρα, καθώς και υψηλή συγκέντρωση αναθέσεων σε περιορισμένο αριθμό εταιρειών.
Αυτά τα στοιχεία, όπως αντιλαμβάνεστε, εγείρουν εύλογα ερωτήματα για τη σχέση μεταξύ της εκρηκτικής ανάπτυξης του συγκεκριμένου κλάδου και της αυξημένης εξάρτησης του δημοσίου από εξωτερικούς συμβούλους. Η δημόσια διοίκηση οφείλει να λειτουργεί με επάρκεια, διαφάνεια και λογοδοσία.
Επειδή, λοιπόν, η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να υπηρετεί, κύριε Υπουργέ, το δημόσιο συμφέρον και όχι να δημιουργεί συνθήκες συγκέντρωσης της αγοράς, ερωτάσθε ποιο είναι το συνολικό ύψος των αναθέσεων στις εταιρείες «Big 4» και στις λοιπές μεγάλες εταιρείες συμβούλων από το Ελληνικό Δημόσιο και τους εποπτευόμενους φορείς από το 2019 ως σήμερα και βεβαίως ποιο είναι και το ποσοστό και το απόλυτο ύψος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τόσο του επιχορηγούμενου, όσο και του δανειακού σκέλους και ποιες συγκεκριμένες αρμοδιότητες και εργασίες οι οποίες ανατίθενται σωρηδόν στις «Big 4» και στις λοιπές μεγάλες εταιρείες συμβούλων δεν είναι σε θέση να αναλάβει η ίδια η δημόσια διοίκηση και να μας εξηγήσετε ρητά για ποιους λόγους. Έχει εκπονηθεί κάποια σχετική μελέτη η οποία να τεκμηριώνει την αδυναμία των δημοσίων υπηρεσιών να φέρουν εις πέρας τα έργα αυτά; Και αν ναι, υπάρχει σχέδιο για την ενίσχυση της επιτελικής και τεχνικής επάρκειας του Δημοσίου προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση…
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Ευχαριστούμε την κ. Γιαννακοπούλου. Κύριε Υπουργέ, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
Ειλικρινά, κυρία συνάδελφε, κυρία Γιαννακόπουλου, ξαφνιάζομαι γιατί δεν νομίζω ότι εδώ στη Βουλή με τη διαδικασία των επίκαιρων ερωτήσεων ανακαλύπτουμε τον τροχό. Δεν είναι κάτι που το βρήκατε σήμερα και δεν υπήρχε στο παρελθόν, δεν είναι κάτι το οποίο δεν βρίσκεται στην ουσία και στο επίκεντρο, αν θέλετε, της πολιτικής των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Θέλω να σας πω ότι δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα κανένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα το οποίο να μην προβλέπει τεχνική βοήθεια. Και θα επαναλάβω αυτό που είπα και στην προηγούμενη επίκαιρη ερώτηση που είχατε θέσει -και σωστά τη θέσατε-, ότι έχετε ασκήσει διοίκηση και κατά τη διάρκεια της διοίκησής σας έτρεχε η Προγραμματική Περίοδος 2014-2020. Τότε στη θέση που ήσασταν δεν είχατε τεχνική βοήθεια την οποία αξιοποιούσατε προκειμένου να υποστηρίξετε τη διοικητική δομή και τη δημόσια δομή, έτσι ώστε να τρέξουν τα ευρωπαϊκά προγράμματα; Είναι κάτι που ανακαλύψατε τώρα; Μήπως θέλετε να σας θυμίσω πώς ακριβώς προβλέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση την τεχνική βοήθεια σε όλα τα προγράμματα τα οποία τρέχουν; Να σας το θυμίσω λοιπόν: Για την προγραμματική περίοδο 2021-2027 -δεν θα αναφερθώ στην Προγραμματική Περίοδο 2014-2020, γιατί όπως σας είπα είχατε και εσείς συμμετοχή- στο άρθρο 36 η τεχνική βοήθεια καλύπτει δαπάνες για αποτελεσματική υλοποίηση προγραμμάτων, προετοιμασία, διαχείριση, παρακολούθηση, αξιολόγηση, έλεγχο, επικοινωνία, προβολή, εκπαίδευση, πληροφοριακά συστήματα. Και μάλιστα θέλω να σας πω ότι υπάρχουν και όρια, υπάρχουν και προβλέψεις μέσα στα ευρωπαϊκά αυτά προγράμματα. Έτσι λοιπόν στο Πρόγραμμα της Περιφερειακής Ανάπτυξης υπάρχει μια πρόβλεψη 3,5%, στο Ταμείο Συνοχής 2,5%, στο Κοινωνικό Ταμείο 4%, στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης 4% και υπάρχουν και άλλες προβλέψεις που φτάνουν στο 6%. Επίσης υπάρχει πρόβλεψη στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης για την τεχνική βοήθεια για υλοποίηση σχεδίων δίκαιης μετάβασης, παρακολούθηση και διοίκηση 4%, στο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για το οποίο θα μας δοθεί η ευκαιρία να μιλήσουμε το επόμενο διάστημα 2,5% ή και 4% αν πρόκειται για πρόσθετη τεχνική υποστήριξη μέσω TSI και συνεισφορά στο «InvestEU» και στον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 4%. Επομένως βλέπετε ότι υπάρχει αυτή η πρόβλεψη.
Θέλω να σας πω ότι σήμερα που συζητάμε την επίκαιρη ερώτηση, υποβάλλουμε το όγδοο αίτημα πληρωμής για το σκέλος των επιδοτήσεων στο Ταμείο Ανάκαμψης -το λέω επειδή έχετε αναφερθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης- και το έβδομο αίτημα για τα δάνεια. Εφόσον προχωρήσει και θα γίνει σήμερα βεβαίως η υποβολή και ολοκληρωθεί η αναθεώρηση, πλέον η Ελλάδα θα έχει αιτηθεί και θα έχει λάβει 29,77 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή θα έχουμε ανέλθει στο 83%. Αυτό μας βάζει πάρα πολύ μπροστά. Αυτό δεν γίνεται τυχαία. Γίνεται κατόπιν βοήθειας και υποστήριξης, διότι ο μηχανισμός απαιτεί την υποστήριξη προκειμένου να ολοκληρώσει τις διαδικασίες.
Συνολικά, λοιπόν, από τα 24,2 δισεκατομμύρια ευρώ το Ταμείο Ανάκαμψης έχει αξιοποιήσει μόλις το 2%, σε συνολική τεχνική βοήθεια, σε όλη την τεχνική βοήθεια, και όχι παραπάνω από το 2%, που ανέρχεται σε 488 εκατομμύρια ευρώ. Όλες, λοιπόν, οι συμβάσεις στο 2%, πολύ πιο κάτω από αυτό που προβλέπουν τα ανώτατα όρια των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Ευχαριστούμε τον κύριο Υπουργό. Κυρία Γιαννακοπούλου, έχετε τον λόγο.
Κύριε Υπουργέ, αυτή η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται ούτε σε τεχνικές περιγραφές, ούτε σε γενικές αναφορές περί εκσυγχρονισμού του κράτους. Αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής επιλογής -γιατί πολιτική είναι αυτή η κουβέντα, κατά κύριο λόγο- για το ποιος σχεδιάζει και για το ποιος κατευθύνει τη δημόσια διοίκηση και τη δημόσια δράση.
Η εικόνα που έχει διαμορφωθεί αυτή τη στιγμή είναι τους εξής συστήματος. Ακούστε τι κάνετε και τι κάνει η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Αντί να ενισχύετε τη δημόσια διοίκηση, ουσιαστικά τη μετατρέπετε σε έναν μηχανισμό ανάθεσης και διαχείρισης συμβάσεων σε εξωτερικούς φορείς. Οι μεγάλες εταιρείες συμβούλων αποκτούν διαρκώς αυξανόμενο ρόλο, όχι μόνο στην υλοποίηση, αλλά και στον σχεδιασμό δημοσίων πολιτικών, δημιουργώντας έτσι ένα νέο επίπεδο διαμεσολάβησης ανάμεσα στο κράτος και στην πολιτική απόφαση.
Αυτό, κύριε Υπουργέ, δεν είναι ένα ουδέτερο διοικητικό φαινόμενο, είναι μια βαθιά πολιτική μετατόπιση. Διότι όταν η τεχνογνωσία, ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της διοίκησης συγκεντρώνονται σε λίγους ιδιωτικούς ομίλους, τότε το κράτος αποδυναμώνει και τη δική του στρατηγική αυτονομία και μετατρέπεται απλά σε έναν εξαρτώμενο πελάτη.
Ειδικότερα από την επιλεκτική μελέτη εκατόν τεσσάρων δομών της δημόσιας διοίκησης και την ανάλυση των δεδομένων του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων, προκύπτει ότι η συνολική αξία των συμβάσεων με αντικείμενο τις συμβουλευτικές εταιρείες ανέρχεται στο ενάμισι δισεκατομμύριο, ο αριθμός των συνολικών συμβάσεων ανέρχεται στις 3.079 και το ποσοστό των απευθείας αναθέσεων επί του συνολικού αριθμού των συναφθεισών συμβάσεων ανέρχεται στο 62,4%.
Σας έχουμε κάνει, το σύνολο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ερώτηση στην οποία υπάρχει πίνακας, με βάση συγκεκριμένα στοιχεία, των συνολικών συναφθεισών συμβάσεων, με απευθείας αναθέσεις και με παροχές συμβουλευτικών υπηρεσιών ανά έτος. Στον συνολικό αριθμό συμβάσεων το 2019 ήταν εκατόν πενήντα ένα και οι απευθείας αναθέσεις ήταν δεκαεννιά. Το 2025 ήταν εξακόσιες δεκατρείς και οι απευθείας αναθέσεις τετρακόσιες τρεις. Θα την καταθέσω ξανά στα Πρακτικά για να την έχετε υπόψιν. Άρα, λοιπόν, το ερώτημα είναι αν το κράτος τελικά παραμένει ικανό να παράγει πολιτική ή αν περιορίζεται σε έναν ρόλο διαχειριστή έτοιμων προτάσεων τρίτων.
Δε αυτό λοιπόν το επίπεδο, κύριε Υπουργέ, αυτό που απαιτούμε είναι μια καθαρή πολιτική απάντηση. Άρα, σας καλούμε είτε να απαντήσετε ειλικρινά, κύριε Παπαθανάση, είτε να μας παραθέσετε αναλυτικά τα στοιχεία τα οποία σας ζητούμε και σε αυτήν την ερώτηση και στην ερώτηση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, στην οποία έναν μήνα μετά δεν υπάρχει καμία απάντηση. Αν και βεβαίως, φοβάμαι πολύ ότι δεν θα κάνετε τίποτα από τα δύο, γιατί σε κάθε περίπτωση θα εκτεθείτε ανεπανόρθωτα.
Να σας υπενθυμίσω δε ότι η αρχική επίκαιρη ερώτηση την οποία έκανα, απευθυνόταν απέναντι στον συντονιστή, με βάση το ΦΕΚ, και αρμόδιο, τον κ. Σκέρτσο του επιτελικού κράτους. Ο κ. Σκέρτσος αρνήθηκε να έρθει στη Βουλή και να απαντήσει. Αρνήθηκε ότι αυτό είναι δική του αρμοδιότητα. Και επομένως ζήτησα να έρθετε εσείς για να μας μιλήσετε, κατ’ αρχάς, για το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως επίσης και στην πορεία ανά φορέα να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει και τι γίνεται με την συμβουλοκρατία που πλέον αποτελεί το μοντέλο διοίκησης και διαχείρισης της Νέας Δημοκρατίας.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Πλακιωτάκης): Ευχαριστούμε την κ. Γιαννακοπούλου. Παρακαλώ, κύριε Υπουργέ, έχετε τον λόγο.
Νομίζω ότι στη δευτερολογία σας αναφερθήκατε στη «Διαύγεια». Και εδώ θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι υφίσταται ο νόμος περί δημοσίων συμβάσεων, κυρία συνάδελφε, ο ν. 4412, όπως αναμορφώθηκε, όπου προβλέπονται όλες οι διαδικασίες. Εάν, λοιπόν, σε κάποια διαδικασία από αυτή που εσείς λέτε ότι βρήκατε μέσα στη «Διαύγεια» υπάρχει πρόβλημα, εδώ είμαστε να μας την καταθέσετε και να την ελέγξουμε. Όμως, οι δημόσιες συμβάσεις διέπονται από τον ν. 4412. Και επομένως ό,τι γίνεται αυτή τη στιγμή στην ελληνική επικράτεια, μπορείτε να το βρείτε -και το βρήκατε- γιατί ακριβώς, όπως είπατε, είναι αναρτημένο.
Όπως σας είπα νωρίτερα, υπάρχουν απαιτήσεις, απαιτήσεις χρονικές, απαιτήσεις ποσοτικές που πρέπει να επιτευχθούν στα ειδικά αυτά προγράμματα, διότι έχουν χρονοστόχους, και η επίτευξη των στόχων αυτών κατ’ ουσίαν σημαίνει και την απορρόφηση των πόρων. Σύμφωνα με το αίτημα που θα υποβάλλουμε σήμερα -γιατί αναφέρεστε στο Ταμείο Ανάκαμψης- θα πετύχει η Ελλάδα και με την ολοκλήρωση της αναθεώρησης -που ολοκληρώνεται μέσα στον Μάιο- να έχει απορροφήσει 83%, δηλαδή θα ανέλθει στο 83% της απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Αυτό δεν έγινε τυχαία. Γίνεται μετά από πολλή δουλειά.
Σήμερα ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην προετοιμασία που κάνουμε για ένα νέο «Σπίτι μου». Και αντιλαμβάνεστε πόσο σημαντικό είναι το να μπορέσουμε να δουλέψουμε και να φέρουμε ένα νέο «Σπίτι μου», όταν το «Σπίτι μου ΙΙ» έχει κλειδώσει 14.000 συμπολίτες μας και μαζί με το «Σπίτι μου Ι» πάνω από 23.000 με 24.000 συμπολίτες μας έχουν βρει σπίτι.
Είναι, επίσης, σημαντικό να πούμε ότι δεν είναι μόνο το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά όλα τα ευρωπαϊκά προγράμματα υλοποιούν την τεχνική βοήθεια και στο πλαίσιο της δημοσιότητας. Αυτό το οποίο πρέπει να αντιληφθούμε είναι το εξής. Όταν έχετε τις προληπτικές εξετάσεις -και είμαι σίγουρος ότι και εσείς έχετε λάβει SMS για τις προληπτικές εξετάσεις- αυτό είναι μέρος της τεχνικής βοήθειας που προκύπτει μέσα από αυτούς τους διαγωνισμούς. Δηλαδή πώς αλλιώς θα ενημερώσετε τον κόσμο ότι υπάρχει και τρέχει ένα πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων; Άρα, είναι στην καρδιά των ευρωπαϊκών προγραμμάτων η τεχνική βοήθεια, όχι μόνο για να στηρίξει τη δημόσια διοίκηση, που κάνει εξαιρετικά τη δουλειά της, αλλά αυτά τα προγράμματα έρχονται σωρευτικά κατ’ ουσία να δώσουν μεγαλύτερη ένταση και να πετύχουμε στόχους που μερικές φορές είναι πολύ δύσκολοι.
Θέλω να σας πω ότι και στο Ταμείο Ανάκαμψης και στο ΕΣΠΑ «2021-2027», η Ελλάδα παραμένει στις πρώτες χώρες. Και δεν είναι η μόνη χώρα που χρησιμοποιεί την τεχνική βοήθεια. Η κάθε χώρα και το κάθε πρόγραμμα έχει ακριβώς αυτήν την απαίτηση, και μάλιστα έχει και ιδιαίτερο άξονα τεχνικής βοήθειας. Μαζί με τα βασικά προγράμματα δηλαδή του περιβάλλοντος, της ανταγωνιστικότητας, υπάρχει και σκέλος τεχνικής βοήθειας. Μερικές φορές υπάρχει και η απαίτηση από τους κοινοτικούς και αναρωτιούνται γιατί δεν χρησιμοποιούμε την τεχνική βοήθεια στο έπακρο, διότι η κάθε στήριξη μέσω της τεχνικής βοήθειας κατ’ ουσίαν σημαίνει μια καλύτερη ζωή για τους συμπολίτες μας.
Όσο πιο γρήγορα απορροφηθούν οι πόροι, όσο πιο γρήγορα κάνουμε τη δουλειά μας, τόσο και καλύτερα θα ζουν οι συμπολίτες μας και τόσο πιο γρήγορα τα προγράμματα θα μπουν μέσα στην καθημερινότητα των συμπολιτών μας.
