Κοινοβουλευτικό Έργο / Τοποθέτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος – 18.06.2026
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η σημερινή συζήτηση αγγίζει τρία άρθρα που, αν και φαινομενικά ανόμοια, μοιράζονται έναν κοινό πυρήνα: την υποχρέωση του Κράτους να στέκεται δίπλα στον πολίτη, στην περιουσία του, στο περιβάλλον που θα κληρονομήσει και, πάνω απ’ όλα, στο ίδιο του το σώμα και την αξιοπρέπειά του.
Θα σταθώ σύντομα στα άρθρα 17 και 24, και θα αφιερώσω το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασής μου στο άρθρο 21 και στη νέα διάταξη 21Α.
Στο άρθρο 17, η νέα παράγραφος 8 θεσπίζει ρητή υποχρέωση του Κράτους να προστατεύει τις παραμεθόριες και ευαίσθητες περιοχές της Χώρας, με τη δυνατότητα να τίθενται όροι στην άμεση ή έμμεση κτήση και μεταβίβαση ακινήτων και μηχανισμοί ελέγχου των συναλλαγών που απειλούν την εθνική ασφάλεια.
Είναι μια διάταξη που δεν θίγει τον πυρήνα της ιδιοκτησίας, τον εναρμονίζει με το εθνικό συμφέρον, υπενθυμίζοντας ότι κανένα δικαίωμα δεν ασκείται εις βάρος της εθνικής μας κυριαρχίας.
Στο άρθρο 24 για το περιβάλλον, ξεχωρίζουν τρεις προσθήκες.
Η πρώτη ανάγει τη διαγενεακή δικαιοσύνη σε συνταγματική αρχή: το περιβάλλον δεν το κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας, το δανειστήκαμε από τα παιδιά μας.
Η δεύτερη, η νέα παράγραφος 7, κατοχυρώνει την καθολική πρόσβαση όλων σε επαρκή, ασφαλή και προσιτή ενέργεια και δεσμεύει το Κράτος σε μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, που δεν θα αφήσει πίσω τα ευάλωτα νοικοκυριά. Απέναντι στην ενεργειακή φτώχεια, η Πολιτεία αποκτά πλέον συνταγματικό καθήκον.
Και φτάνω στην τρίτη, που έχει ξεχωριστή σημασία για την παράταξή μας: προτείνουμε να προστεθεί στο άρθρο 24 ρητή διάταξη, ότι «η προστασία των ακτών ως δημοσίου αγαθού είναι υποχρέωση του Κράτους».
Δεν πρόκειται για θεωρητική διατύπωση. Τα τελευταία χρόνια οι πολίτες αντιμετωπίζουν ένα μείζον πρόβλημα: παραλίες που περιφράσσονται και παραλιακά μέτωπα που παραχωρούνται, αποκλείοντας την πρόσβαση στη θάλασσα.
Στο Λαγονήσι, κάτοικοι και ο Δήμος Σαρωνικού στήθηκαν για μήνες απέναντι στην παραχώρηση 1.600 μέτρων δημόσιας ακτής σε ξενοδοχειακό όμιλο μέσω της ΕΤΑΔ, με αποκλεισμό της παραλιακής λεωφόρου και προσφυγές στη δικαιοσύνη. Στην Καλαμάτα, έντονες αντιδράσεις προκάλεσε το σχέδιο αξιοποίησης στη Δυτική Παραλία, που απειλεί την ελεύθερη πρόσβαση στον αιγιαλό.
Αυτές οι φωνές, από την Πάρο και το «κίνημα της πετσέτας» μέχρι το Λαγονήσι, δεν είναι μεμονωμένες αντιδράσεις.
Είναι πολίτες που, με όπλο μια πετσέτα, υπερασπίζονται ένα αγαθό που ανήκει σε όλους. Με τη διάταξη που προτείνουμε, η ελεύθερη πρόσβαση στις ακτές παύει να εξαρτάται από την εκάστοτε σύμβαση ή το εκάστοτε πρόστιμο.
Γίνεται συνταγματική υποχρέωση του Κράτους και αναφαίρετο δικαίωμα του πολίτη, μια ασπίδα κάθε δήμου και κάθε κατοίκου απέναντι στην ιδιωτικοποίηση του δημόσιου αγαθού.
Έρχομαι τώρα στo κύριο σημείο της παρέμβασής μου, στο άρθρο 21.
Εδώ το Σύνταγμα εκσυγχρονίζεται ουσιαστικά.
Προστίθεται η γονεϊκότητα δίπλα στη μητρότητα. Κατοχυρώνεται, για πρώτη φορά, το Εθνικό Σύστημα Υγείας ως συνταγματικός θεσμός: υπηρεσίες υγείας ισότιμες για κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από την οικονομική ή κοινωνική του κατάσταση, μέσα από ένα ενιαίο, δημόσιο και αποκεντρωμένο σύστημα.
Το Κράτος αναλαμβάνει να διασφαλίζει την αναπαραγωγική υγεία όλων.
Και η πρόσβαση σε επαρκή και προσιτή κατοικία αναγνωρίζεται ως αντικείμενο ειδικής φροντίδας, με ρητή δυνατότητα παρεμβάσεων στην αγορά ακινήτων και μισθώσεων σε περιόδους στεγαστικής κρίσης, όπως αυτή που ζούμε σήμερα.
Δεν πρόκειται για ευχολόγια, είναι η μετουσίωση των πάγιων αξιών της παράταξής μας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισότητας, σε ζωντανές συνταγματικές εγγυήσεις.
Και φτάνω στο σημείο όπου θέλω να σταθώ περισσότερο: τη νέα διάταξη 21Α, με την οποία προτείνουμε το Κράτος να διασφαλίζει την αυτονομία της γυναίκας ως προς τη διακοπή της κύησης, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου.
Ας μιλήσουμε καθαρά: δεν εφευρίσκουμε ένα δικαίωμα, το θωρακίζουμε.
Στην Ελλάδα, η ασφαλής και νόμιμη πρόσβαση στην άμβλωση είναι κατάκτηση τεσσάρων δεκαετιών.
Ήταν το ΠΑΣΟΚ που την κατοχύρωσε, νομικά και ηθικά, με τον νόμο 1609/1986 της κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις της τότε Νέας Δημοκρατίας του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.
Σήμερα καλούμαστε να ανυψώσουμε αυτή την κατάκτηση από τον νόμο στο Σύνταγμα. Και να προχωρήσουμε παραπέρα: η συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ και της αναπαραγωγικής υγείας σημαίνει ότι το δικαίωμα δεν θα μένει στα χαρτιά, θα διασφαλίζεται στην πράξη, με ελεύθερη και ασφαλή πρόσβαση σε κάθε δημόσιο νοσοκομείο.
Γιατί τώρα;
Γιατί ο κόσμος γύρω μας μάς το υπαγορεύει.
Τον Μάρτιο του 2024, η Γαλλία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που ενέγραψε ρητά στο Σύνταγμά της την ελευθερία της γυναίκας στην άμβλωση, με 780 ψήφους υπέρ και μόλις 72 κατά, με τη δεξιά και την άκρα δεξιά να ψηφίζουν μαζικά υπέρ και με το 80% του γαλλικού λαού στο πλευρό τους.
Το έκαναν επειδή είδαν τι συνέβη στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού: το 2022 το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ κατήργησε, ύστερα από μισόν αιώνα, το ομοσπονδιακό δικαίωμα στην άμβλωση.
Έκτοτε η Αμερική διασπάστηκε σε ένα μωσαϊκό, σε περίπου είκοσι πολιτείες η άμβλωση απαγορεύεται ή περιορίζεται δραστικά, και το δικαίωμα μιας γυναίκας εξαρτάται πια από το σε ποια πολιτεία έτυχε να ζει.
Τα δικαιώματα, συνάδελφοι, δεν είναι ποτέ δεδομένα, είναι εγγενώς εύθραυστα. Και όταν κάποιος θελήσει να πλήξει τις ελευθερίες ενός λαού, σχεδόν πάντα ξεκινά από εκείνες των γυναικών.
Και ενώ η Ευρώπη προχωρά μπροστά, εδώ, στην Ελλάδα του 2026, ακούμε τον τελευταίο καιρό περίεργες φωνές.
Φωνές από νεοπαγείς πολιτικούς σχηματισμούς και την επικεφαλής τους, που με όχημα τον δήθεν δημοκρατικό μανδύα μιας «δημόσιας διαβούλευσης» επιχειρούν να ξαναθέσουν στην κρίση της κοινωνίας ένα ζήτημα κλειστό εδώ και δεκαετίες.
Θα το πω με σεβασμό, αλλά με απόλυτη σαφήνεια: τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν τίθενται σε διαβούλευση.
Δεν τα βάζουμε σε δημοψήφισμα.
Δεν «ρωτάμε την κοινωνία» αν μια γυναίκα ορίζει το σώμα της, όπως δεν θα τη ρωτούσαμε αν δικαιούται να ψηφίζει ή να μορφώνεται.
Γιατί αν βάλουμε σήμερα σε διαβούλευση την αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος, ανοίγουμε μια κερκόπορτα απ’ όπου αύριο θα περάσουν, προς αμφισβήτηση, όλα τα ατομικά μας δικαιώματα. Η άμβλωση δεν είναι παραχώρηση, είναι κατοχυρωμένο δικαίωμα δημόσιας υγείας και ατομικής ελευθερίας, στον πυρήνα του κράτους δικαίου.
Και ακριβώς επειδή κάποιοι θέλουν να την ξαναθέσουν εν αμφιβόλω, εμείς οφείλουμε να την κατοχυρώσουμε στο Σύνταγμα.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, με αυτή τη συνταγματική αναθεώρηση δεν γυρίζουμε τη χώρα πίσω, την πάμε μπροστά.
Προστατεύουμε τα σύνορά μας, τις ακτές μας, το περιβάλλον των παιδιών μας, την υγεία, τη στέγη και την αξιοπρέπεια κάθε πολίτη.
Και στέλνουμε ένα καθαρό μήνυμα: στην Ελλάδα τα δικαιώματα δεν οπισθοχωρούν. Προχωρούν.
Σας ευχαριστώ.
