Κοινοβουλευτικό Έργο / Τοποθέτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος – 16.06.2026
Ευχαριστώ πολύ, κυρία Πρόεδρε.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, όταν μία κοινωνία ανοίγει τη συζήτηση για το Σύνταγμά της, τον καταστατικό της χάρτη, αποφασίζει στην ουσία ποιες αξίες θεωρεί τόσο κρίσιμες ώστε να τις τοποθετήσει πάνω από κάθε εφήμερη πλειοψηφία. Το ΠΑΣΟΚ, λοιπόν, προσέρχεται σε αυτή τη διαδικασία με μια πλήρως τεκμηριωμένη, ολοκληρωμένη και διατυπωμένη πρόταση.
Επιτρέψτε μου σε αυτό το σημείο να σημειώσω ότι κάποιοι, δυστυχώς, ακόμα και σε αυτήν την τόσο σοβαρή διαδικασία προσπαθούν να υποτιμήσουν τη νοημοσύνη των Ελλήνων πολιτών. Διαστρεβλώνουν τη συνολική θέση του ΠΑΣΟΚ για τη διαδικασία αλλαγής του Συντάγματος. Μας κατηγορούν για μη συναινετική διάθεση, για αρνητισμό απέναντι στις αλλαγές, για έλλειψη θεσμικότητας. Υποκρίνονται με αυτόν τον τρόπο γιατί έχουν ένα στόχο. Θέλουν απλά να μας πλήξουν. Γιατί όλοι γνωρίζουν πως η αναθεωρητική Βουλή είναι αυτή η οποία τελικά αποφασίζει για τη διατύπωση του κάθε άρθρου και όχι η προτείνουσα.
Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ έχει ξεκάθαρη θέση. Έχει καταθέσει τις προτάσεις του ως θεσμικό θέμα για να γνωρίζουν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες τη στάση του στην αναθεωρητική Βουλή. Εργαστήκαμε μήνες και ο κ. Δουδωνής και ολόκληρο επιτελείο εργάστηκε μήνες, διαμόρφωσε μια δέσμη σημαντικών αλλαγών και βεβαίως τις κοινοποίησε άμεσα.
Έχουμε, επίσης, ξεκαθαρίσει πως χρειάζονται ευρύτερες συναινέσεις για να γίνει πράξη ένα πραγματικό μεταρρυθμιστικό άλμα στο Σύνταγμα. Προφανώς και μια Κυβέρνηση η οποία ευτέλισε τους θεσμούς, μια Κυβέρνηση η οποία παραβίασε το Σύνταγμα πολλάκις δεν έχει κεφάλαιο αξιοπιστίας. Το έδειξε η ίδια με τις προτάσεις της. Γιατί νομίζω ότι όλοι θυμόμαστε πως δεσμευόταν επί μήνες για την ουσιαστική αναθεώρηση του άρθρου 86 και τελικά διατήρησε την αρμοδιότητα άσκησης ποινικής δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της κυβέρνησης, Υπουργοί και Υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους στη Βουλή, με απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των Βουλευτών με ονομαστική ψηφοφορία. Και μην θυμηθούμε τι έγινε πέρσι το καλοκαίρι. Δηλαδή, ουσιαστικά, αλλάζει ο Μανωλιός και βάζει τα ρούχα του αλλιώς.
Αντίστοιχα υποκριτική στάση δείχνει και στις υπόλοιπες προτάσεις της. Εμείς, το ΠΑΣΟΚ, με υπευθυνότητα και αξιοπιστία θα συνεχίσουμε στο δρόμο της ευθύνης και της διασφάλισης της δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματός μας.
Ωστόσο, επιτρέψτε μου σήμερα να σταθώ σε ένα μείζον, κατά την γνώμη μου, ζήτημα. Το ΠΑΣΟΚ επιμένει και θέτει αυτό το ζήτημα σε κάτι το οποίο όλοι θα συμφωνήσουμε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι δεν σηκώνει και δεν μπορεί να σηκώνει καμία αναβολή. Είναι βαθιά πεποίθηση και δική μου ότι ένα Σύνταγμα του 2026 δεν μπορεί να προσποιείται ότι δεν βλέπει τη βία που δέχονται καθημερινά οι γυναίκες αυτής της χώρας. Γυναίκες δολοφονούνται απλά και μόνο επειδή είναι γυναίκες. Κι αυτό δεν είναι και δεν μπορεί να είναι ιδιωτική υπόθεση. Είναι ένα ζήτημα δημόσιο, είναι ένα ζήτημα θεσμικό. Είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο πλέον. Δυστυχώς, είναι. Και δεν μπορούμε απλά και μόνο να μένουμε σε διαπιστώσεις μετά από κάθε ειδεχθές συμβάν, μετά από κάθε γυναικοκτονία.
Επιτρέψτε μου να μιλήσω με αριθμούς. Το 2025 έκλεισε με δεκαεννέα καταγεγραμμένες γυναικοκτονίες περισσότερες από την προηγούμενη χρονιά. Οι καταγγελίες για ενδοοικογενειακή βία στην Ελληνική Αστυνομία έχουν σχεδόν πενταπλασιαστεί μέσα σε μία πενταετία, από λίγο πάνω από τέσσερις χιλιάδες το 2020 σε σχεδόν είκοσι τρεις χιλιάδες το 2025. Χιλιάδες γυναίκες δίπλα μας κρατούν πλέον στο χέρι τους ένα κουμπί πανικού για να νιώσουν ασφαλείς μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Το 2026, μόλις στο πρώτο του μισό, μετράμε ήδη νέα θύματα με πιο πρόσφατο το σημερινό στη Δράμα κι αυτό που συνέβη πριν από λίγες μέρες στην Καλαμάτα.
Τα στοιχεία λένε κάτι ωμό. Το πρόβλημα δεν υποχωρεί και οι αυστηρότερες ποινές του κοινού νόμου μόνες τους, δυστυχώς, δεν το έχουν ανακόψει. Γι’ αυτό η απάντησή μας δεν είναι ένα μεμονωμένο άρθρο. Είναι μια αλυσίδα και κάθε κρίκος της βρίσκεται μέσα στα άρθρα τα οποία μας απασχολούν σήμερα.
Πρώτος κρίκος το άρθρο 5, εκεί όπου το Σύνταγμα εγγυάται την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας του καθενός. Προτείνουμε να προστεθεί ρητά και η λέξη «φύλο» δίπλα στον γενετήσιο προσανατολισμό, την αναπηρία, την ηλικία, την κοινωνική προέλευση, όπως άλλωστε ορίζει και το ευρωπαϊκό δίκαιο. Τώρα θα ρωτήσει κάποιος: Μα, δεν προστατεύονται ήδη οι γυναίκες; Η ρητή αναφορά δεν είναι περιττή. Μετατρέπει την προστασία από ζήτημα ερμηνείας σε σαφή συνταγματική επιταγή. Χωρίς ισότητα στη βάση κάθε άλλη πρόβλεψη μένει μετέωρη.
Και βεβαίως δεν σταματάμε εκεί. Το ίδιο άρθρο 5 το ενισχύουμε ώστε να κατοχυρώνει μαζί με την προστασία της υγείας, την αναπαραγωγική ελευθερία και τη γενετική ταυτότητα του προσώπου, με ρητή πρόβλεψη για την προστασία του καθενός απέναντι στις βιοϊατρικές παρεμβάσεις. Σε μια εποχή που η τεχνολογία αγγίζει ακόμα και τα πιο προσωπικά όρια του ανθρώπινου σώματος, η αυτοδιάθεση της γυναίκας επάνω στη ζωή και στην υγεία της δεν μπορεί να αφήνεται στην κάθε συγκυρία, ειδικά όταν βλέπουμε τι οπισθοχώρηση αυτών συγκεκριμένα των δικαιωμάτων υπάρχουν σε πολλές χώρες, όπως παραδείγματος χάρη οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Είναι δικαίωμα, λοιπόν, και ως τέτοιο πρέπει να διατυπωθεί στο Σύνταγμα.
Δεύτερος κρίκος και ο πιο καθοριστικός. Ορίζουμε ότι η προστασία από την έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες είναι υποχρέωση του κράτους. Σταθείτε στη λέξη, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Υποχρέωση. Δεν προτείνουμε τη διατύπωση ότι η πολιτεία φροντίζει, η πολιτεία δύναται. Γράφουμε ότι οφείλει να προλαμβάνει, να προστατεύει, να διώκει, να στηρίζει τα θύματα και τις οικογένειές τους. Είναι, λοιπόν, η συνταγματική αποτύπωση των δεσμεύσεων που ανέλαβε η χώρα υπογράφοντας ουσιαστικά τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης. Αυτό προτείνει το ΠΑΣΟΚ. Ακριβώς αυτό το πράγμα. Τόσο απλά, τόσο καθαρά.
Και δεν στέκει μόνη. Τη συμπληρώνει η νέα πρόβλεψη για την αναπαραγωγική αυτονομία της γυναίκας, για τα δικαιώματα επάνω στη ζωή και στο σώμα μιας γυναίκας. Συγκροτούν ένα ενιαίο κεφάλαιο που η πολιτεία οφείλει να εγγυηθεί. Γνωρίζω την ένσταση που θα διατυπωθεί. Δηλαδή, μήπως ζητάμε από το Σύνταγμα να αναλάβει αυτό το οποίο μπορεί να κάνει ο κοινός ποινικός νομοθέτης; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι. Δεν ανάγουμε την ποινική πολιτική σε συνταγματική ύλη. Κατοχυρώνουμε, όμως, και αυτό πρέπει να είναι σαφές, ένα αγαθό το οποίο ανήκει στον σκληρό πυρήνα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη ζωή και την ισότητα, και θέτουμε ταυτόχρονα ένα μόνιμο μέτρο λογοδοσίας για κάθε κυβέρνηση. Κάθε κυβέρνηση, λοιπόν, θα κρίνεται πλέον για το αν θα στελεχώνει τις δομές, αν θα χρηματοδοτεί τους ξενώνες, αν εφαρμόζει εγκαίρως μέτρα προστασίας ώστε μια καταγγελία να μην καταλήγει σε μνημόσυνο. Ο κοινός νόμος, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι ειδικά της Πλειοψηφίας, αλλάζει με την κάθε πλειοψηφία. Το Σύνταγμα τη δεσμεύει.
Και βεβαίως -θα κάνω πολύ σύντομα για να κλείσω-, ο τρίτος κρίκος, η σύγχρονη μορφή της βίας, το νέο άρθρο 5Β, όπου μιλάμε πλέον και για την κακοποίηση η οποία περνά όχι απλά στην πόρτα του σπιτιού, στην οθόνη, στα εκδικητικά βίντεο και η ψηφιακή ένταξη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά είναι ζήτημα ασφάλειας, επιτρέψτε μου λοιπόν να κλείσω λέγοντας ότι έχουμε έρθει με αυτό το συγκεκριμένο κείμενο και σας καλούμε πέρα από τις παρατάξεις, να γράψουμε την ισότητα και την προστασία της ζωής των γυναικών στον θεμελιώδη μας νόμο. Αυτό το καταθέτω ως γυναίκα Βουλευτής, αλλά πρωτίστως ως μητέρα τριών κοριτσιών, για όλες τις γυναίκες, για όλα τα κορίτσια που οφείλουμε να προστατεύσουμε.
