Ομιλία στο 4ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ – 28.03.2026
Συντρόφισσες και σύντροφοι,
Ζούμε σε μια περίοδο βαθιάς διεθνούς αστάθειας και μετάβασης. Έναν ιστορικό χρόνο όπου οι βεβαιότητες των τελευταίων δεκαετιών αμφισβητούνται σε πολλά επίπεδα: στη γεωπολιτική ισορροπία, στην ενεργειακή ασφάλεια, στην οικονομική οργάνωση. Ο πόλεμος επανέρχεται διεθνώς ως καθοριστικός παράγοντας διαμόρφωσης των εξελίξεων. Όλο και πιο συχνά, όλο και πιο κοντά μας.
Στη χώρα μας οι πολίτες αισθάνονται ήδη τεράστια ανασφάλεια – αν όχι ματαίωση. Αισθάνονται ότι, χωρίς να φταίνε, η ζωή τους μπορεί να ανατραπεί για μία ακόμη φορά. Ότι το μεγάλο πληθωριστικό κύμα που κατέστησε το κόστος ζωής στην Ελλάδα ένα από τα αναλογικά υψηλότερα σε όλο τον δυτικό κόσμο, δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του. Ότι μπορεί να επανέλθει, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο τις ήδη οριακές συνθήκες της καθημερινότητας: στο ράφι, στα καύσιμα, στη στέγαση, στα φροντιστήρια, στους γιατρούς.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι επαγγελματίες και ο αγροτικός κόσμος, ζουν κι αυτοί το δικό τους αδιέξοδο. Προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλότατου κόστους παραγωγής, διαρκών τεχνολογικών μεταβολών, έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και υψηλής άμεσης φορολόγησης. Μιας φορολόγησης, που σε χιλιάδες περιπτώσεις, επιβάλλεται με δυσανάλογο τρόπο – ακόμη και τεκμαρτό.
Ταυτόχρονα, αυτές οι παραγωγικές ομάδες βρίσκονται στο περιθώριο της οικονομικής ζωής. Ανάμεσα σε μια διεθνοποιημένη οικονομία που αποστρέφεται τη μικρή τοπική δραστηριότητα, και σε ένα χαμηλό επίπεδο υποστήριξης από εκείνους που οφείλουν να χαράσσουν πολιτική προς όφελός τους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Κυβέρνηση εμφανίζεται επαναπαυμένη. Επαναπαυμένη στα υπερπλεονάσματα που τις παρέχουν οι έμμεσοι φόροι, οι οποίοι επιβλήθηκαν ως έκτακτοι την περίοδο των μνημονίων και διατηρούνται συνειδητά μέχρι σήμερα.
Και πώς διαχειρίζεται αυτά πλεονάσματα; Με το προσφιλές της μοτίβο: τις αποσπασματικές, έκτακτες ενισχύσεις. Με άλλα λόγια μια πολιτική «βλέποντας και κάνοντας», που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά απέναντι σε κάθε συνθήκη, κάθε πρόβλημα, κάθε κρίση. Ένα μοτίβο που αποκαλύπτει την έλλειψη μεταρρυθμιστικής στρατηγικής. Την απουσία πρόβλεψης και σχεδιασμού. Την ανικανότητα ουσιαστικής αντιμετώπισης των αιτιών και την εστίαση αποκλειστικά στα συμπτώματα. Που δείχνει, μεταξύ άλλων, και την κόπωση του κυβερνητικού επιτελείου. Ίσως και την αυτάρεσκη αυταπάτη της μονιμότητας στην εξουσία.
Μια συνθήκη που ευνοεί την ανάπτυξη σκιών: σκανδάλων, αδιαφάνειας, συγκάλυψης. Και τελικά συμπαρασύρει -επί δικαίων και αδίκων- ολόκληρο το πολιτικό σύστημα στη δίνη του αντισυστημισμού, της εχθροπάθειας και της ισοπέδωσης.
Μια εξέλιξη που δεν είναι απλώς πολιτικά προβληματική. Είναι επικίνδυνη. Γιατί οδηγεί σε πολιτικές τερατωγενέσεις. Γιατί απειλεί να επαναφέρει τη χώρα σε έναν νέο κύκλο διχασμού, πειραματισμών και οπισθοχώρησης.
Σ’ αυτές τις συνθήκες, το ΠΑΣΟΚ είναι -και οφείλει να είναι- θεσμικό αντίβαρο και αξιόπιστος εναλλακτικός πόλος εξουσίας. Ένας φάρος σοβαρότητας και ορθολογισμού. Μια δύναμη πολιτικής ισορροπίας. Μια κοιτίδα αναγέννησης και δημιουργικότητας.
Το κίνημά μας διαθέτει βαθιές κοινωνικές ρίζες και ζωντανή πολιτική παρακαταθήκη: στην υγεία, στην παιδεία, στην ισότητα, στους δημοκρατικούς θεσμούς – και φυσικά στην εθνική ασφάλεια. Γι’ αυτό και είναι το μόνο κόμμα που μπορεί να αποκτήσει ξανά καθαρά κυβερνητικά χαρακτηριστικά. Να δώσει στους πολίτες μια πραγματική διέξοδο ανάμεσα στην παρατεταμένη εκδοχή της ίδιας πολιτικής και το ρίσκο της αστάθειας και του αντισυστημισμού.
Προϋπόθεση, όμως, για να το πετύχουμε είναι να διαβάσουμε σωστά τον χάρτη της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Να αντιστοιχήσουμε τη δράση μας με τις ανάγκες εκείνων που πραγματικά εκπροσωπούμε: τον σημερινό «μη προνομιούχο» Έλληνα και Ελληνίδα.
Εκείνους που ζουν από τη δουλειά τους ή τη σύνταξή τους.
Εκείνους που δεν διαθέτουν περιουσιακά δίχτυα ασφαλείας. Που δεν έχουν πρόσβαση σε μηχανισμούς εξυπηρέτησης ή ισχυρά δίκτυα.
Εκείνους που δεν ζητούν προνόμια, απαιτούν όμως ίσες ευκαιρίες και καθαρούς κανόνες.
Αυτούς που προσδοκούν ένα κοινωνικό κράτος που δεν λειτουργεί ως μηχανισμός εξάρτησης, αλλά ως δίχτυ προστασίας στις κρίσιμες στιγμές της ζωής: στις σπουδές, στο επαγγελματικό ξεκίνημα, στην εργασιακή μετάβαση, στη φυσική καταστροφή, στην ασθένεια, στο γήρας.
Που κατανοούν ότι ο ακραίος ατομικισμός δεν οδηγεί στην πρόοδο, αλλά στην αποσύνθεση. Και ότι η ευημερία δεν είναι αποτέλεσμα ατομικών εξαιρέσεων, αλλά συστημικής βελτίωσης του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζούμε και δημιουργούμε όλοι μαζί.
Αυτό είναι λοιπόν το καθήκον και το χρέος του ΠΑΣΟΚ στο διάστημα που απομένει μέχρι τις εκλογές. Να εκφράσει αυθεντικά αυτές τις ανάγκες και να καταστήσει το πρόγραμμά του μηχανισμό επίλυσης των προβλημάτων και στρατηγικής ευημερίας για την επόμενη μέρα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Συνέδριο είναι μια μοναδική ευκαιρία να συζητηθεί η στρατηγική και η αντιπολιτευτική μας ατζέντα, να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές, να σφυρηλατήσουμε την ενότητά μας. Στο χέρι μας είναι να την αξιοποιήσουμε και θα την αξιοποιήσουμε.
Είναι αναγκαίο να καταλήξουμε σε ορισμένες απλές -αλλά βασικές- κατευθύνσεις:
ΠΡΩΤΟ: Να μεταφέρουμε τον άξονα της αντιπολιτευτικής μας πολιτικής περισσότερο στο πρόγραμμά μας και σε εναλλακτικές προτάσεις μας και λιγότερο στην καταγγελία και την κριτική. Μόνο έτσι μπορούμε να αναδείξουμε την αδιαπραγμάτευτη αυτόνομη πορεία μας και το κυβερνητικό προφίλ μας πείθοντας ότι υπάρχει άλλος δρόμος από εκείνον της Ν.Δ ., τηρώντας αποστάσεις ασφαλείας από τοξικές, λαϊκίστικες δυνάμεις με τις οποίες δεν μπορεί να υπάρχει τίποτα το κοινό.
ΔΕΥΤΕΡΟ: Να στραφούμε στη μεσαία τάξη και το πολιτικό Κέντρο, διαμορφώνοντας έναν πόλο συσπείρωσης των δυνάμεων του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς, όπως πάντα ήταν το ΠΑΣΟΚ. Η θεωρία πως ότι ήταν να πάρουμε από το Κέντρο το πήραμε, άρα ας κινηθούμε αριστερότερα είναι διπλά λαθεμένη, γιατί αφενός αφήνει χωρίς πολιτική εναλλακτική το ευρύτερο και πιο κρίσιμο τμήμα του εκλογικού σώματος αφετέρου γιατί αλλοιώνει την εικόνα της κυβερνησιμότητας του Κινήματος.
ΤΡΙΤΟ: Να προχωρήσουμε στην αμφίπλευρη διεύρυνση πριν απ΄όλα στην κοινωνία εμπνέοντας και εκπροσωπώντας ζωντανές παραγωγικές δυνάμεις. Ασφαλώς και η διεύρυνση αφορά και σε στελέχη που συμφωνούν με το πρόγραμμά μας, πάντα με αρχές και αξίες. Δεν συμπεριλαμβάνει όμως στελέχη που καθύβρισαν το ΠΑΣΟΚ και υπηρέτησαν την στοχοποίηση του χώρου μας με ιδιαίτερο πάθος. Μόνο έτσι η διεύρυνση θα είναι ουσιαστική και θα εκπέψει το μήνυμα της επανασυσπείρωσης. Δεν πρέπει δε να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και χιλιάδες στελέχη του ΠΑΣΟΚ που πρόσφεραν στην μακρόχρονη πορεία μας και αδρανοποιήθηκαν, όχι γιατί βρέθηκαν σε άλλους χώρους, αλλά γιατί εμείς δεν τους παρείχαμε τον χώρο να δραστηριοποιηθούν.
Συντρόφισσες και σύντροφοι ,
Το Συνέδριό μας πρέπει πριν απ΄όλα να εκπέμψει μήνυμα ενότητας και απόφασης να προχωρήσουμε δυνατά, αισιόδοξα, αποφασιστικά. Όλοι μας μπορούμε και έχουμε χρέος να καταθέσουμε τις απόψεις μας οι οποίες μπορεί να είναι σε σημεία διαφορετικές. Το ΠΑΣΟΚ ήταν πάντα ένα ανήσυχο κόμμα που στηριζόταν στις προωθημένες απόψεις . Αυτό πρέπει να πράξουμε και τώρα, όχι αναλωνόμενοι σε δήθεν αντιπαραθέσεις για θέματα που είναι προφανές ότι συμφωνούμε. Υπάρχει έστω ένας εδώ μέσα που έχει την άποψη κυβερνητικής συνεργασίας με την Ν.Δ; Νομίζω ΟΧΙ. Ας συζητήσουμε επομένως τα μείζονα, αυτά που ο κάθε ένας πιστεύει ότι κρατάει το ΠΑΣΟΚ σε ποσοστά που μας αδικούν.
Είμαι αισιόδοξη ότι θα τα καταφέρουμε .
Ότι θα κάνουμε όλα εκείνα τα βήματα για τη μεγάλη επαναφορά του Κινήματος στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων. Στο χέρι μας είναι. Από εμάς εξαρτάται. Αρκεί να βγούμε με σαφείς πολιτικές απαντήσεις για την πορεία μας και να μην χάσουμε τον χρόνο μας σε ποσοστώσεις εκλογής στην Κ.Ε.
Μπορούμε να αλλάξουμε τους συσχετισμούς και να φέρουμε την ελπίδα και τη νέα αλλαγή. Το Συνέδριο μπορεί να αποτελέσει ένα σταθμό αυτού του αγώνα.
